Periqlutos – Tüm Floodlar

Ashab-ı Kehf:
Kur’an-ı Kerîm’de anlatılan kıssalar gerçektir.
Eldeki en eski İnciller Antik Yunanca. Peki Hz.İsa’nın (as) dili nedir?
Sami dilleri hakkında:
Peygamberimizin (s.a.v.) Busra’yı ziyareti ve rahip Bahira olayı
https://twitter.com/The_Theolog/status/811238619570642944
Tevrat ve Kur’an-ı Kerîm’deki Hz.Musa (as) kıssalarının karşılaştırılması.
Hz.Adem’in (as) Tevrat ve Kur’an-ı Kerim’deki kıssalarını mukayese edelim.
https://twitter.com/The_Theolog/status/832183082782490625
Hz.Lut’un (as) Tevrat ve Kur’an’daki kıssalarını karşılaştıralım mı?
Tevrat ve Kur’an’daki Hz.Eyüp (as) kıssası
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/796342761389780992
Kur’an-ı Kerîm ile Tevrat’taki Hz.Yusuf (as) kıssasının karşılaştırılması:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/793869953569087488
Hz.Zekeriya’nın (as) İncil’de ve Kur’an’da anlatılan kıssalarını karşılaştıralım mı?
https://twitter.com/The_Theolog/status/831512962410090498
Tevrat ve Kur’an-ı Kerîm’deki Hz.Yunus (as) kıssalarının karşılaştırılması:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/794545909467971584
Kutsal Kitap’ta Peygamberimiz’in (sav) bir görüsü: İnsanoğlu
Kur’an’a göre Dünya’nın geometrisi nedir?
Protestanlık hareketi var oluşunu bir kripto Yahudi olan Martin Luther’e borçludur.
Hz.İsa (as) miladî takvimin başında yani 0 yıllarında değil ancak çok daha erken bir tarihte doğmuş olabilir.
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/810189222325927936
Hadislerle Hz.İsa’nın (as) nüzulü bahsi.
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/809065984720076805
Kıyamet âlâmetlerinin çoğu çıkmış durumda.
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/808721105733255168
Çok sevdiğimiz Osmanlı Arması Mason dizaynı mı?
https://twitter.com/The_Theolog/status/812323655493545984  
İslamiyet, tarihindeki en büyük anlaşmazlık olan Sünii-Şii ayrılığını bir Yahudi’ye mi borçlu?

Kur’an’daki Fil suresine ismini veren olay irhasat nevinden bir mucizedir.
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/808034005522190337

Dünyanın ilk terörist örgütü Yahudi Sicariiler.
https://twitter.com/The_Theolog/status/797165896661925888 

Hristiyan Noel yortusunun Babil’deki kökeni:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/802816572817637376

İsrailoğullarının son peygamberi Hz.İsa (as)
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/806155478615126016

Tevrat’a göre Hz.Muhammed’in gelişi:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/805405186290253824

Kur’an’da anlatımı yapılan İsrailoğullarının Mısır’dan çıkışı hadisesi ne gibi tarihsel bilgiler ve semboller içeriyordu
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/805459510005469188

Yeni Ahit’in edebî yazım türü
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/800294549813886976

İnsanın en eski düşmanı olan Şeytan bir çok eski kültürde hâlâ izlerini korumakta
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/805309456288509952

Tevrat’ın Tesniye kitabında ve Kur’an-ı Kerîm’in İsrâ suresinde Yahudilerin kaçınılmaz kaderi
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/803236137401798656

İsrailoğulları Asurlular ile aynı millet mi?
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/801432186935267328

Bugün Hristiyanlarda domuz eti, kan vb. helal olmayan gıdaların yenmesi Hz.İsa (as) tarafından helal kılınmadı.
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/802771039327547392

Vahye muhatap olan 3 dilde de A, L ve H seslerinden oluşan Tanrı kelimesinin içerdiği manalar çok yücedir.
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/802537463914774528

Apokrif kitaplar:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/802203917304131584

Maya-Kişelerin kutsal kitabında tebliğin işaretleri:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/802417516559695872

Türkiye tarihinin en önemli kişiliklerinden Şemsi efendi.(Şimon Sevi) Kendisi Sabetay Sevi’nin öz torunu bir Dönme ve Kabalacı bir Yahudidir:  https://twitter.com/Erman_Ilker/status/798851226095915008

Sabetay Sevi: 1600’lü yıllarda Osmanlı’da yaşayan bir sahte Mesih – 300 yıl sonraki Türk seküler çağının fikir babası:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/798824541682176003

Sahte Mesih Bar Kohba hadisesi:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/798774592181370880

Tapınakçıların tarihçesi:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/798445330283003904

Nebatiler’in, Asurlular’ın, İbraniler’in ve Araplar’ın kullandığı şifre sistemi olan Ebced sistemi nedir?
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/798200836329533440

Hz Adem’in topraktan yaratılması:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/794853140432441344

Türkler’in soyu Hz.Nuh’un (as) oğlu Yafes’ten mi geliyor?https://twitter.com/Erman_Ilker/status/796978755134717952

Tarihte farklı milletlerin cin inançları:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/796389518505082881

Rûm suresinin bir mucizesi ve Bizans imparatoru Heraklius
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/795986093820743680

Dinlerarası Diyalog: Bir Vatikan projesi.
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/795598849049927680

“Etimi yeyin, kanımı için!” Hz.İsa (as) kendisine atfedilen bu sözleri gerçekten
söyledi mi?:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/795561674354946048

Hz.Nuh (as) tufanı ile ilgili ilginç tespitler:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/794819091517214721

Pavlus’un gizem dini:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/793445112667922432

Pavlus’a göre Hz.İsa (as) Tevrat’ın sonuydu. Hz.İsa’ya göre de bu böyle miydi?
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/793073030142590976

Hz.Yahya’nın adının anlamı: https://twitter.com/Erman_Ilker/status/793129728425197569

Hz.İsa’nın (as) sözde çarmıha gerilme anlatımında en büyük eksiklik:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/792966483336986624

Son Akşam Yemeği ve üzeri örtülen mucize:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/791663161552363521

Barnabas İncili bahsi:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/792314911451938816

Hz.İsa (as) yalnız bir peygamberdi:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/792241879265992704

İncillerde anlatılan mucizelere tanıklık eden kişilerin garip tepkileri
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/791963491934482436

Hz.Musa’nın adının etimolojisi:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/791918692430786560

Hz.Süleyman (as) bahsi:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/791554068359548928

Hz.İsa (as) getirdiği dininini tahrif edecek kişiyi İncil’de nasıl bildirmişti bir bakalım mı?
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/791278317034938368

Yazımsal yorulma Matta ve Luka’nın Markos’tan esinlendiğini ispat ediyor:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/791177622692700161

Hz.İsa (as) bugün batılıların onları adlandırdığı şekilde çağrılsa belki dönüp bakmayacaktı. Onun isminin anlamı çok ama çok gizemlidir.
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/790951570150227969

Hz.Musa (as) bahsi:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/790811264113057792

Hz.Yusuf’a (as) Mısır tarihinde en çok uyan kişilik hangisidir?https://twitter.com/Erman_Ilker/status/790514476177063937

Ahit Sandığının Gizemi:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/790210368547282944

Kur’an-ı Kerîm’deki Hz.İsa’nın (as) doğum anlatımında İncil’lerde olmayan detaylar nelerdir?
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/790137672127873024

İnciller’de gizli bir paradoks Hz.İsa’nın (as) başka bir Dört İncil’den başka bir otantik İncil tebliğ ettiğini gösteriyor.
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/790101339955134465

Kendilerine kitap verilen kimseler, O’nu kendi oğullarını tanır gibi tanırlar.
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/789855454507765760

Hz.İsa Nasıralı mıydı?
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/789470171765309440

Ayetlerde Hz.İsa’nın (as) dönüşüne ait işaretler
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/789125018525560836

Yeni Ahit ve Midraş
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/789084372943179776

İnciller’deki özel isimlerin sembolik olması gerçek tarihi yansıtmadıklarını gösteriyor:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/788771723441233920

Ye’cuc ve Me’cuc bahsi:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/788706724459012096

Zulkarneyn Bahsi:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/788639320638906368

Matta İncili yazar(lar)ının Hz.İsa’ya (as) yaptığı en büyük ayıp ve iftira:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/788625344064528384

İnciller bir kerede son hallerini almadılar.
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/788413917643083777

Mesih Deccal kimdir?
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/788064318331953152

Yahudilik, Hristiyanlık ve İslam’da kullanılan bir terim olan Mesih ne demektir?https://twitter.com/Erman_Ilker/status/788037283450675200

Pavlus Hz.İsa (as) hakkında ne biliyordu?https://twitter.com/Erman_Ilker/status/787669341110145033

Pavlus’un “Aslî Günah” öğretisine göre herkesin günahla doğdunu biliriz. Peki Hz.İsa (as) bu konuda İncil’de ne der:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/787976596577742848

Peygamberler İslamı Vazederler
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/787645032375418880

Kudüs Kilisesi:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/787618720378130432

Pavlusçu Hristiyanlık kimin eseri?
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/787237623060389888

Apokrif İncillerde de Hz.İsa’nın Çarmıha Gerilmediği Anlatılır:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/787211757039316992

Hz.İsa (as) Çarmıha Gerilmedi!
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/787179668130652160

İşaya peygamberin Kur’an-ı Kerim’i müjdelemesi:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/786783518537973760

İncil’de Beklenen Faraklit: Hz.Muhammed (s.a.v.)
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/786493527110791168

Yuhanna İncil’inin göz tanıklığı iddiası:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/788390585870745600

Luka İncili’nin göz tanıklığı iddiası:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/792389156492156928

Matta İncili yazarının göz tanıklığı iddiası:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/786616193884884993

Markos’un Göz Tanıklığı İddiası:
https://twitter.com/Erman_Ilker/status/786599816784556032

Advertisements

Kitabımız çıktı.

Hristiyanlığa Sorular:

İnciller Hz.İsa’nın tebliğini doğru yansıtmakta mıdırlar?

Tarihten ziyade metinsel kinâye ve sembolik dil mi içerirler?

Bize dünyevî Hz.İsa’yı (as) yoksa hikâyesi şifahî rivayetlerle harmanlanmış ve Eski Ahit’ten ilham olan Pavlus ekolünün bir ‘kurtarıcı kahramanını’ mı anlatırlar?

Hz.İsa (as) hakkında anlattıkları ne derece doğru  ve objektiftir?

Atıf yapılan Eski Ahit ayetleri gerçekten İncil yazarlarının inanmamızı istediği teolojik öğenin bağlamını içermekte midir?

Yanlış metinden doğru öğreti çıkarılabilir mi?

Hz.İsa’nın (as) çarmıha gerilmediğini yalnız  Kur’an-ı Kerîm mi söylemektedir?

Apokrif İnciller’deki tarihî kayıtlarda veya Eski Ahit’teki kehânetlerde Hristiyanlığın en büyük öğretisine zıt ve gerçeğe daha yakın bilgiler mevcut mudur?

Bildiğimiz mânâdaki Hristiyanlık tek kutuplu ve alternatifsiz mi başlamıştır?

Hz.İsa (as) dinini tahrif edecek kişiyi ve dinini tahrifattan temizleyecek peygamberi haber vermiş midir?

İnciller’de yer alan tarihsel kayıtlar ne derece doğrudur?

Yunanca yazan Müjdecilerin Hz.İsa’nın (as) bir zamanlar yaşadığı yerleşim yerlerine ait atıflarında ve Aramice kelimelere getirdikleri açıklamalarda ne tür hataları mevcuttur?

Müjdeciler İncilleri yazarken seleflerinin hatalarını nasıl düzeltmişlerdir? Ya da düzeltmek isterlerken kendileri başka ne tür hatalar yapmışlardır?

Hristiyanlığa bakışınızı değiştirecek bu kitapta bütün bu soruların yanıtlarını bulacaksınız…

 

 

hristiyanligin-kurucusu-pavlus-ve-hz-isanin-tahrif-edilen-mesaji

Hristiyanlığa ve İnciller bakış açınızı değiştirecek bu eseri mutlaka okuyun!

E-kitabı şimdi al

                                      head-logohead-logo-1

Buy from Barnes and Noble Nook
Buy from Google Play
Buy from Kobo
Buy from Scribd
Buy from Apple iBooks
Önsöz

 

İnciller’de yer alan tarihsel kayıtlar ne derece doğrudur? Yunanca yazan Müjdecilerin Hz. İsa’nın (as) bir zamanlar yaşadığı yerleşim yerlerine ait atıflarında ve Aramice kelimelere getirdikleri açıklamalarda ne tür hataları mevcuttur?

İnciller Hz. İsa’nın tebliğini doğru yansıtmakta mıdırlar? Tarihten ziyade metinsel kinâye ve sembolik dil mi içerirler? Bize dünyevî Hz. İsa’yı (as) yoksa hikâyesi şifahî rivayetlerle harmanlanmış ve Eski Ahit’ten ilham olan Pavlus ekolünün bir ‘kurtarıcı kahramanını mı anlatırlar?

Hz. İsa (as) hakkında anlattıkları ne derece doğru  ve objektiftir? Atıf yapılan Eski Ahit ayetleri gerçekten İncil yazarlarının inanmamızı istediği teolojik öğenin bağlamını içermekte midir? Yanlış metinden doğru öğreti çıkarılabilir mi?

Müjdeciler İncilleri yazarken seleflerinin hatalarını nasıl düzeltmiştir? Ya da düzeltmek istenirken başka ne tür hatalar yapılmıştır?

Hristiyanlığa bakışınızı değiştirecek bu kitapta bütün bu soruların yanıtlarını bulacaksınız…..

 

Bu kitabı yazmaktaki amacımız Türkiye’nin son 20 yılı aşkındır yükselerek sarmakta olan misyoner faaliyetlerine bir karşı cevap hazırlamaktı. Türkiye’de İncil eleştirmenliği maalesef uzak bir konu sayılmakla beraber misyonerler, İncil’in derin eksiklikleri konusunda uyanmamış ve İslâm dini hakkında yeterli bilgiye sahip olmayan kişileri kazanarak yayılmaktadır.

Hristiyanlık misyonu tüm dünyada emperyalist Batı’nın işgalleri için azami gayret sarf ederek yol açmaktadır. 2000 yıldır muharref İncilin insanlara tarafından bozulmuş mesajını insanlara iletilmekte ve bu süre zarfında Avrupa, Amerika ve Afrika genel olarak Hristiyanlaştırılmıştır.

Genç yaşta Hristiyan yapılan ve beyaz yerleşimcilerin yerlilere karşı zulümlerine isyan ederken tutuklanan Kenyalı siyasetçi Jomo Kenyatta mahkemede son sözü aldığında şu sözleri şöylemişti:

  “Avrupalılar geldiklerinde onların elinde İncil, bizim elimizde ise topraklarımız vardı. Bize gözlerimizi kapatıp dua etmeyi öğrettiler. Gözlerimizi açtığımızda baktık ki İncil bizim, topraklarımız ise beyazların elindeydi.”

Türkiye üzerindeki misyon faaliyetlerinin belkemiğini oluşturan ‘Dinlerarası diyalog projesi’nin gerçek amacını anlamak için bu fikrin kurucu ve mimarlarından olan Papa II. Jean Paul 3. binyıldaki Hristiyan dünyası için düşüncelerini üçüncü kişilerden değil, Vatikan’ın resmi internet sayfalarından alıntılamaya çalışalım:

  “Tüm dünyadaki kiliseyle, Asya kilisesi III. Hristiyan binyılının eşiğini Tanrı’nın başlangıçtan bu zamana kadar yaptığı mucizevi işlere hayret ederek geçecektir ve haçın nasıl I. binyılda Avrupa topraklarına, II. binyılda Amerika ve Afrika’ya ekildiğini kuvvetle bilerek III. Hristiyan binyılında da bu geniş ve önemli kıtada büyük bir inanç hasadının toplanması için dua edebiliriz”.

Bu misyonerlik faaliyetlerine destek verilmesi çerçevesinde de Türkiye’de ‘Dinler Arası Diyalog ve Hoşgörü’ projesi gündeme gelecekti. Bu çalışmaları yapan topluluk ilk defa 1962’de bu konuyu görüşmek için toplanmıştı. Daha sonraki toplantılarla da misyonerlik faaliyetinin bir parçası olmak üzere ‘Diyaloğa’ önem verilerek devam ettirilmesi kararlaştırıldı. II. Paul’ün 1991 yılında ilan ettiği ‘Redemptoris Missio’ (Kurtarıcı Misyon) isimli genelgesinin ‘Diğer dinlerden kardeşlerle diyalog’ başlığında (55. bölüm) aynen şöyle demekteydi:

  “Dinler Arası Diyalog, Kilise’nin bütün insanları Kilise’ye döndürme amaçlı misyonunun bir parçasıdır…Bu misyon aslında Mesih’i ve İncil’i bilmeyenlere ve diğer dinlere mensup olanlara yöneliktir…Kurtuluş Mesih’in vasıtasıyla gelir; Dinlerarası diyalog Evanjelist misyondan vazgeçmek demek değildir”

Daha ilginci ilerleyen diyalog sürecinde Roma Dinlerarası diyalog başkanı kardinal Reuters’in nakliyle Jean-Louis Tauran, Fransız Katolik La Croix gazetesine şu skandal demeci verecekti:

  “Müslümanlar Kur’an’ın derinlemesine tartışılabileceğini Allah kelamı olarak dikte ettirilerek yazıldığını söyledikleri için kabul etmiyorlar.. Böyle bir mutlak yorum ile inancın içeriğini tartışmak zordur.. Müslümanlar Kur’an-ı Kerim’i kelimesi kelimesine Allah kelamı olduğuna inanıyorlar hâlbuki birçok Hristiyan tanrıbilimci ve bazı Müslüman aydınlar da kutsal metinlerin ilahi ilhamla yazılan ve meydan okunabilen ve tekrar yorumlanabilen insan yapıtı olarak kabul ediyor.”

Bu verdiğimiz bilgiler ışığında bir değerlendirme yapılacak olursa ülkemizde maruz kalınan diyalog akımının aslında bir Vatikan misyon projesi olduğu, Müslümanlardan taviz olarak da öz inançlarının istendiği görülmektedir. Türkiye’de ücretsiz dağıtılan İncil hakkındaki propaganda kitaplarında ve Türkçe internet sitelerinde Hristiyanlar, diyalog, hoşgörü ve anlayış vs. dinlemeden Kur’an-ı Kerîm’e, İslâm’a ve onun hak peygamberi Hz.Muhammed’e (sav) haksız ve yalan yanlış bilgilerle saldırmaktadır. Kur’an-ı Kerîm’in bütünlüğü ve hadislerin saklanmasıyla ilgili iddialara İslam âlimlerince cevap verilmektedir. Ancak misyoner saldırılara tam bir karşılık olması açısından İncil’in metinsel eleştiri alanında yeterince soru yöneltilmemektedir. Biz bu konuda Batı’da yazılmış çeşitli kitaplardan, makalelerden ve internet sitelerinden topladığımız yazıları kendi yorumlarımızla derleyerek bir kitap çalışması yapmayı istedik.

İyi okumalar dileriz.

Mehmet KUŞAK,
Çanakkale, Eylül 2016.

 

The Tower of Babel: Did It Exist, and What Does the Story Mean?

Is That in the Bible?

The Tower of Babel is another biblical story that will be familiar to anyone with a typical Western religious upbringing. Like many of the narrative snippets found in the first eleven chapters of Genesis (the Primeval History), its brevity and ambiguous wording have led interpreters to fill in the gaps in all sorts of ways in order to squeeze meaning out of it.

As we read the text, there are a number of interesting questions we can ask. Was the Tower of Babel based on a real building? What message is the text trying to convey, both on its own and in context?

I’m also interested in the story’s application to the modern creationist movement. How much attention does the Tower of Babel get in the science-religion debate compared to the Genesis stories of creation and Noah’s flood?

View original post 3,828 more words

Asli Günah Hakkinda Kitab-i Mukaddes ve Kur`an Ne Diyor?

   Pavlos kendine vahyedildiğini iddia ettiğiİncilinin inanç merkezi olarakHz.Adem`in ilk gunahı işlemesiyle birlikte insanlığın asli günah ile doğduğunu ve tüm yeni doğanların doğrudan bu suçu yüklendiği fikrini savunur:

Tanrı, günahı bilmeyen Mesih’i bizim için günah sunusu yaptı. Öyle ki, Mesih sayesinde Tanrı’nın doğruluğu olalım.2.Kor.5:21

 Günah bir insan aracılığıyla, ölüm de günah aracılığıyla dünyaya girdi. Böylece ölüm bütün insanlara yayıldı. Çünkü hepsi günah işledi… İşte, tek bir suçun bütün insanların mahkûmiyetine yol açtığı gibi, bir doğruluk eylemi de bütün insanlara yaşam veren aklanmayı sağladı. 19 Çünkü bir adamın sözdinlemezliği yüzünden nasıl birçoğu günahkâr kılındıysa, bir adamın söz dinlemesiyle birçoğu da doğru kılınacaktır.Rom. 5:12,18-19

Zira Pavlos Mesih tekrar dirilmediyse imanımız boştur demişti:

Mesih dirilmemişse, bildirimiz de imanınız da boştur. Bu durumda Tanrı’yla ilgili tanıklığımız da yalan demektir. Çünkü Tanrı’nın, Mesih’i dirilttiğine tanıklık ettik. Ama ölüler gerçekten dirilmezse, Tanrı Mesih’i de diriltmemiştir. Ölüler dirilmezse, Mesih de dirilmemiştir. Mesih dirilmemişse imanınız yararsızdır, siz de hâlâ günahlarınızın içindesiniz. Buna göre Mesih’e ait olarak ölmüş olanlar da mahvolmuşlardır. Eğer yalnız bu yaşam için Mesih’e umut bağlamışsak, herkesten çok acınacak durumdayız.1.Kor.15:14-19

   Pavlos`un getirdigi yeni öğretiye gore Hz.İsa Mesih, insanlığı Hz.Adem’in suçundan kurtarmak icin yeryuzune gonderilen gunahsiz kurbandir. Suç dahi islememis yeni doganlar yani gunahkarlar icin masum birinin canina kıyılmıştı. Bu dine gore vaftiz gunahlardan arinmanin ilk asamasi idi.

   Kur`an-i Kerîm`in esası olan anlayış ise her nefsin kendinden sorumlu olmasidir. Zerre kadar iyilik sahibi biri onun karsiligi olan iyiligi gorecektir. Yapilan kotulukler icin de aynisi doğrudur. Zerre kadar kotuluk yapan birisi onun sonucuna katlanacaktir. Hic kimse bir baskasinin gunahini sirtlanmayacaktir. (Fâtır,18)   

    Kur`an-ı Kerîm göre Hz.Adem`in kesbettigi ilk hata olan unutma yine onun tovbesi ile affedilmisti.(Tâhâ, 121-122)Kur`an-ı Kerîm’de(Bakara.36) bu günah olarak bile sayilmayip İslami yorumda unutmaya bagli “Zelle”olarak adlandirılır. Islam inancinda peygamberler gunahsiz ve ornek yaradilisa sahip insandirlar.

 Konuya Eski Ahit`in bakisini bir inceleyelim:  

  “Suç işleyen can, ölecek olan odur; babanın fesadını oğul taşımaz ve oğlun fesadını baba taşımaz; sâlihin salâhı kendi üzerinde olur, kötünün kötülüğü de kendi üzerinde olur. Ve kötü adam, işlemiş olduğu suçların hepsinden döner ve bütün kanunlarını tutar ve hak olanı, doğru olanı yaparsa, elbette yaşayacak, ölmeyecektir. Yapmış olduğu günahlardan hiçbiri ona karşı anılmayacaktır. İşlediği salâhda yaşayacaktır.” (Hezekiel 18:20-22)

Kitab-ı Mukaddes`in Eski Ahit bolumu sasirtici bir bicimde Yeni Ahit ile celismektedir. Zira Suleyman Peygambere atfedilen kitaba gore iyi insanlarin hatalari kotulere yikilacaktir.!

  “Kötü adam, sâlihin fidyesidir. Hâin adam da doğruların.” (Süleyman’ın Meselleri, 21/18)  

 Peki, Hz.İsa as çocukların gunah ile dogmasi meselesi icin ne düşünürdü?

O sırada bazıları küçük çocukları İsa’nın yanına getirdiler; ellerini onların üzerine koyup dua etmesini istediler. Öğrenciler onları azarlayınca İsa, “Bırakın çocukları” dedi. “Bana gelmelerine engel olmayın! Çünkü Göklerin Egemenliği böylelerinindir.” (Matta 19:14)

   Cennete günahkar kimselerin giremeyecegi aciktir. Oyle ki oraya sadece gunahtan arinip cocuklar gibi masum olanlar girebilirler. Isa (as) asli gunah sucunu hicbir zaman agzina almamistir. Bunun sonradan bir icat oldugu ortadadir. Hz. İsa asli günah felsefesini duysa şüphesiz çok şaşıracaktı!

   Kendisi Roma vatandasi olan ve Grek kulturunun etkisindeki Tarsus`ta bu fikirlerden etkilenen Pavlos, sadece hayallerde gordugu Mesih`e ithaf ettigi inanci kendine has bir gizem dini olarak aciklar. Şunu değerlendirmekte yarar var ki Pavlos, Hz.Isa`nin mesajini hic anlamamistir. Örneğin Vahyin kaynağı hadisesini ele alalim.

Hz.Isa`ya göre vahyin kaynagi Allah`tır. Yuhanna İncilinde Hz.İsa’ya şu sözler atfedilir: 

Onlara senin sözünü ilettim. Onları gerçekle kutsal kıl. Senin sözün gerçektir.” Yuh.14:14-17

Pavlos`a gore ise vahyin sahibi İsa Mesih’tir. Ilahi sirlarin kaynagi ve yetkisi ondadır:

Galatyalilara mektupta Pavlos şöyle diyecektir:

 “Ben bu müjdeyi insandan almadım, kimseden de öğrenmedim. Bunu bana İsa Mesih vahyetti. Gal. 1: 12-14

Görüldüğü gibi Pavlos, Hz.İsa’nın öğretilerini sistematik bir şekilde dejenere etmiştir..

 

 

 

Kutsal Kitap Değiştirildi mi?

“ ‘Nasıl, biz bilge kişileriz, 
RAB’bin Yasası bizdedir, diyebiliyorsunuz? 
İşte, bilginlerin yalancı kalemi 
Yasayı yalana çevirmiş.

Yeremya 8:8

 

   Yukarıdaki ayetler Kutsal Kitap değiştirildi diye ilan etse de misyonerler lafı dönüp dolaştırıp hayır değiştirilmedi demeye getiriyorlar. Kutsal Kitab’ın bir ayetinin değiştirildiği ve Allah sözü olamayacağı ispat edilirse bu iddia kesinlikle iptal olacaktır. Okuyucuya aşağıdaki Eski Ahit ayetleri okutulurken yaş ayrımı yapmalarını rica ediyoruz. Bâtılı tasvirler saf zihinleri bulandırmak doğru değildir ancak gençlerimizin misyonerlerin tuzağına düşmemeleri için bu kitabın kesinlikle ve kesinlikle tahrifata maruz kaldığını göstermek durumundayız. Aşağıdaki metinlerin müstehcen dili için şikayetlerinizi Kitab-ı Mukaddes şirketine yapabilirsiniz! Bunun yanında bu kitaptan alıntılarını yaptığımız bazı absürd hikayelerin sizi şaşırtacağından eminiz!

Kutsal Kitap’taki Absürd Hikayeler

Elişa ile alay eden 42 çocuğu iki ayı gelip parçalıyor!

“Elişa oradan ayrılıp Beytel’e giderken kentin çocukları yola döküldüler. “Defol, defol, kel kafalı!” diyerek onunla alay ettiler. Elişa arkasına dönüp çocuklara baktı ve RAB’bin adıyla onları lanetledi. Bunun üzerine ormandan çıkan iki dişi ayı çocuklardan kırk ikisini parçaladı.” 2 Krallar 23-24

Moav’ın yağlı kralı Eglon’un içinde kaybolan kama!

“Ehut kendine bir arşın uzunluğunda iki ağızlı bir kama yaptı ve bunu sağ kalçası üzerine, giysisinin altına sakladı. Varıp haracı Moav Kralı Eglon’a sundu. Eglon çok şişman bir adamdı. Ehut haracı sunduktan sonra, haracı taşımış olan adamlarını salıverdi. Ama kendisi Gilgal yakınındaki taş putlardan geri döndü. “Ey kral, sana gizli bir haberim var” dedi. Kral ona, “Sus” diyerek yanındaki adamların hepsini dışarı çıkardı. Ehut, üst kattaki serin odasında yalnız kalan krala yaklaşarak, “Tanrı’dan sana bir haber getirdim” deyince kral tahtından kalktı. Ehut sol eliyle sağ kalçası üzerindeki kamayı çekti ve kralın karnına sapladı. Kamanın ucu kralın sırtından çıktı. Bıçağın ardından kabza da ete saplanmıştı. Ehut kamayı çekmeyince kama kralın yağlı karnına gömüldü. Ehut sofaya çıktı, üst kattaki odanın kapısını ardından çekip kilitledi.”Hakimler 3:16-23

Şimşon bir eşeğin çene kemiğiyle 1000 kişiyi öldürüyor!

Şimşon yeni ölmüş bir eşeğin çene kemiğini eline alıp bununla bin kişiyi öldürdü. Sonra şöyle dedi: “Bir eşeğin çene kemiğiyle, İki eşek yığını yaptım, Eşeğin çene kemiğiyle bin kişiyi öldürdüm.”Hakimler 2:15-16

İnanılmaz mehir!

“Saul şöyle buyurdu: “Davut’a deyin ki, ‘Kral düşmanlarından öç almak için başlık parası olarak yüz Filistli’nin sünnet derisinden başka bir şey istemiyor.’ ” Davut’un Filistliler’in eline düşüp öleceğini tasarlıyordu. Görevliler Saul’un söylediklerini Davut’a ilettiler. Davut, kralın damadı olacağına sevindi. Tanınan süre dolmadan Davut’la adamları gidip iki yüz Filistli öldürdüler. Kralın damadı olabilmek için Davut, öldürülen Filistliler’in sünnet derilerini tam tamına getirip krala sundu. Saul da buna karşılık kızı Mikal’ı eş olarak ona verdi.” 1 Samuel 18:25-27

                                                                               İleri Derecede Müstehcen Bölümler

 

Tanrının kitabında böyle bir benzetme olabilir mi?

Gençliğinde Mısır’da yaptığı fahişelikleri anımsayarak, fahişeliğini daha da artırdı. Erkeklik organları eşeğinkine, menileri aygırınkine benzeyen oynaşlarına gönül verdi. Hezekiel 23:19-20

Ağır içerikli Ezgiler Ezgisi (+18)

“Beni dudaklarıyla öptükçe öpsün! Çünkü aşkın şaraptan daha tatlı.” Ezgiler Ezgisi 1:2

“Memelerim arasında yatan Mür dolu bir kesedir benim için sevgilim”Ezg. Ezg. 1:13

“Güçlendirin beni üzüm pestiliyle, Canlandırın elmayla, Çünkü aşk hastasıyım ben.” Ezg. Ezg. 2:5

“Sanki bir çift geyik yavrusu memelerin Zambaklar arasında otlayan İkiz ceylan yavrusu.” Ezg. Ezg. 4:5

“Çaldın gönlümü kızkardeşim, yavuklum, Bir bakışınla, Gerdanlığının tek zinciriyle çaldın gönlümü! Aşkın ne güzel, kızkardeşim, yavuklum, Şaraptan çok daha tatlı; Esansının kokusu her türlü baharattan güzel!”Ezg. Ezg. 4:10

Ben uyuyordum ama yüreğim uyanıktı. Dinleyin! Sevgilim kapıyı vuruyor. “Aç bana, kızkardeşim, aşkım, eşsiz güvercinim! Ezg. Ezg. 5:2

Mücevher gibi yuvarlak kalçaların, Usta ellerin işi… Sanki bir çift geyik yavrusu memelerin, İkiz ceylan yavrusu…Hurma ağacına benziyor boyun, Salkım salkım memelerin. “Çıkayım hurma ağacına” dedim, “Tutayım meyveli dallarını.” Üzüm salkımları gibi olsun memelerin, Elma gibi koksun soluğun,   Ezg. Ezg. 7:1,3,7,8

Küçük bir kızkardeşimiz var, Daha memeleri çıkmadı. Ne yapacağız kızkardeşimiz için, Söz kesileceği gün? Ezg. Ezg.8:8

Hz.Lut’a inanılmaz ensest iftirası!

“Lut Soar’da kalmaktan korkuyordu. Bu yüzden iki kızıyla kentten ayrılarak dağa yerleşti, onlarla birlikte bir mağarada yaşamaya başladı. Büyük kızı küçüğüne, “Babamız yaşlı” dedi, “Dünya geleneklerine uygun biçimde burada bizimle yatabilecek bir erkek yok. Gel, babamıza şarap içirelim, soyumuzu yaşatmak için onunla yatalım.” O gece babalarına şarap içirdiler. Büyük kız gidip babasıyla yattı. Ancak Lut yatıp kalktığının farkında değildi. Ertesi gün büyük kız küçüğüne, “Dün gece babamla yattım” dedi, “Bu gece de ona şarap içirelim. Soyumuzu yaşatmak için sen de onunla yat.” O gece de babalarına şarap içirdiler ve küçük kız babasıyla yattı. Ama Lut yatıp kalktığının farkında değildi.Böylece Lut’un iki kızı da öz babalarından hamile kaldılar.” Yaradılış 19:30-36

Hz.Süleyman’a putperestlik ve kadın düşkünlüğü iftirası!

Kral Süleyman firavunun kızının yanısıra Moavlı, Ammonlu, Edomlu, Saydalı ve Hititli birçok yabancı kadın sevdi. Bu kadınlar RAB’bin İsrail halkına, “Ne siz onların arasına girin, ne de onlar sizin aranıza girsinler; çünkü onlar kesinlikle sizi kendi ilahlarının ardınca yürümek üzere saptıracaklardır” dediği uluslardandı. Buna karşın, Süleyman onlara sevgiyle bağlandı. Süleyman’ın kral kızlarından yedi yüz karısı ve üç yüz cariyesi vardı. Karıları onu yolundan saptırdılar. Süleyman yaşlandıkça, karıları onu başka ilahların ardınca yürümek üzere saptırdılar. Böylece Süleyman bütün yüreğini Tanrısı RAB’be adayan babası Davut gibi yaşamadı. Saydalılar’ın tanrıçası Aştoret’e ve Ammonlular’ın iğrenç ilahı Molek’e taptı.1. Krallar 11:1-5

Karar sizin!

Kur’an-ı Kerîm’deki Hz.İsa Bahsinin Tarihselliği Hakkında Bir yorum

Roma Katolik Kilisesinin önde gelen entellektüel devlerinden Tübingen üniversitesi teoloji profesörü Hans Kung, Kur’an-ı Kerîm’deki Hz.İsa’nın kişiliği hakkındaki tarihsel bilgilerin ve Yahudi-Hıristiyan cemaatinin Mesih’in şahsına dair öğretileri arasındaki paralelliğe şaşmaktaydı:

hans kung

“Silsileler ilk Yahudi-Hıristiyanlık’tan (Hz.İsa’nın erken cemaatine verilen genel ad) MS.7.yy.’a. doğrusu İslam’a kadar uzanır. Kur’an’daki İsa’nın resmi ile Yahudi-Hıristiyanlık’’ın Kristolojisi (Mesih’in şahsına ve doktrine ait ilim) arasındaki benzerlik hayrete düşürücüdür. Bu paralellikler itiraz kabûl etmez ve daha yoğun tarihi ve sistematik tefekkürü gerektirmektedir”. (Hans Kung, Islam, Past, Present and Future (2007, One World Publications, s.37, 44)

Hz.İsa’nın Dili: Aramice

Hz.İsa’nın Dili:  Aramice

 Genel itibariyle İsa Mesih’in ve Havarilerinin konuştuğu dilin M.S.1.yy.’da Filistin’in ortak dili olan Aramice’nin “Celile şivesi”  (1) olduğu üzerinde görüş birliği vardır. Bu şive Kudüs Aramice’ sinden farklıdır. Havarilerin çoğunun yurdu olan Celile bölgesinde bulunan Nasıra ve Kefernaum kasa
balarında da Aramice konuşulurdu. 3000 yıllık yazılı tarihi  (2) boyunca Aramice imparatorlukların idari ve dini dili olarak hizmet etmişti. Aramice Babilli kral II. Nabukadnezar’ın Ortadoğu’yu ve buna dahil olan Yahudiye ve Kudüs’ü M.Ö.597’ deki istilası ile tedricen nüfuz ederek kendini kabul ettirmişti ve Israil’de II. Mabed devri (M.Ö.539 – M.S.70) ortasından sonuna kadar günlük konuşma dili olmuştu.

babylonian_empire

Kutsal kitabın Danyel kitabı 2:4b–7:28’teki beş yıkım hikâyesi ve bir kıyamet öngörüsü Aramice yazılmıştır. Ezra 4:8–6:18 ve 7:12–26  Akamenid hükümdarlığı (M.Ö. 5.y.y.)zamanında Aramice yazılmıştır. Talmud’un dili de Aramice idi. (3)Ölü Deniz Yazmalarının önemli bir kısmı Aramice yazılmıştır.

Ms.I.y.y.’da yaşayan yani Hz.İsa ile hemen hemen aynı dönemlerde yaşayan Yahudi tarihçi Flavius Josephus’un tanıklığına göre Yunanca MS.1.y.y.’da İsrail’de yaygınca konuşulan bir dil değildi. Josephus Yunanca bilen Yahudilerin çok nadir olduğuna dikkat çekmişti. Josephus şöyle yazar:

Yunanlıların eğitimini edinmek ve Yunan dilinin temel özelliklerini anlamak için çok çaba sarf ettim, kendi dilimizi konuşmaya çoktandır alışık olsam da Yunanca’yı yeterli doğrulukla telaffuz edemememkteyim. Zira Milletimiz diğer milletlerin dilini öğrenmeyi teşvik etmiyor (Antiquities of Jews XX, XI)

Aramice’nin düşüşe geçmesi ve parçalara bölünmesine sebeplerden belki de en büyüğü M.S.131-132 yıllarında yönetime gelen Simon Bar Kohba’dır. Simon Bar Kohba İbranice’yi canlandırmış ve yaptığı devrim sırasında resmi dil olarak tanımıştı. [A Roadmap to the Heavens: An Anthropological Study of Hegemony among Priests, Sages, and Laymen (Judaism and Jewish Life)” by Sigalit Ben-Zion (Page 155)].

Orijinal İncil’in dilinin zamanın Yahudi toplumuna hitap ettiğini düşündüğümüzde Aramice olması bekleriz. Ancak durum böyle değildir. Elimizde şu an mevcut İnciller Antik Yunan dilinde yazılmış olup orijinali ile mukayesesi mümkün olmayacak şekilde asırlarca redakte edilerek elimize geçmiş metinlerdir. Ancak bu Yunanca metinler çevirilerin kopyası bile değildir. Antik çağ tarihçisi Prof. Dr. Bart D. Ehrman’a göre metinler kopya edildikçe teolojik kaygılar nedeniyle bilerek veya “metin hatalarını başka hatalarla düzeltme” girişimleriyle geri dönüşümü olmayan bir şekilde ekleme ve çıkarma yapılarak tahrif edilmiştir. (4)

Öyle ki kendisi M. İncil’in en meşhur hikâyelerinin bile aslında sonradan eklemeler olduğunu örnekleriyle açıklar. Örneğin NIV (New International Version) İncil tercümesi Hz.İsa’nın, “zina esnasında yakalanıp taşlanmak isteyen kadına acıyarak  bu kadını kurtarma hikâyesini” anlatan kıssayı içeren bölüm dahil Yn. 7:53–8:11 İncil’den çıkarmıştır.(5)

Tutucu görüşlerden uzak birçok günümüz Kutsal kitap araştırmacısı Matta, Markos, Luka ve Yuhanna isimleriyle yazarlarına atfedilen kitapların yazarlarının aslında bu kişiler olmadığı görüşünde mutabıktır. Vurgulanması gereken bir nokta İncil yazarlarının hiçbirinin kitaplarında kendi isimlerini belirtmedikleri ve İsa Mesih’in çevresinde gelişen olayları birinci şahıstan aktarımla anlatmadıklarıdır. İnciller anonim (yazarı belirsiz) olarak yazılmış olup, yazarlar örneğin Matta ve Yuhanna adlı havarilerden bahsederken “onların” yaptıklarını anlatır. Ancak kitapların yazarları (Matta ve Yuhanna) olayların kahramanları olsaydı “Biz” şeklinde anlatım yapmaları beklenirdi. Bunlardan daha önemlisi İsa Mesih’in takipçilerinin, İsa Mesih’in kendisi gibi Celile’nin alt ekonomik sınıflarından Aramice konuşan İsrailli köylüler olması gerçeğidir. Bu kişiler gerçekten İncillerin yazarları olabilir miydi? Son yıllarda antik çağlarda okuma-yazma oranının ne kadar az olduğunu gösteren birçok önemli araştırma yapıldı. En çok atıf yapılan eserlerden biri Columbia üniversitesinden Prof. William Harris’in “Antik Okur-yazarlık“ (Ancient Literacy) adlı çalışmasıdır.  Eski çağlardan korunarak kalıp günümüze kadargelen tüm delilleri detaylıca inceleyen Harris, Antik çağ döneminin eniyi zamanlarında bilenüfusun ancak %10’unun okuma bildiğini ve muhtemelen bunların bir sayfadaki yazıları kopyalayabilme becerileri olabileceği sonucuna varır. Bunlardan çok daha azı da kendi başına bir hikâye yazmak bir yana dursun, bir kaç cümle yazabilmekteydi. Bunlardan tam bir kitap yazabileceklerin sayısı çok daha azdı.

Peki bu %10 luk kısma dahil olan kişileri kimlerdi? Bunlar üst tabaka seçkinler diyebileceğimiz eğitime zaman, para ve imkan bulabilen kişilerdi. Yalnız bu gruptaki insanlar İsa Mesih’in  yakın takipçileri olan havarilerin toplumsal statüsüne kesinlikle uymamaktadır.  Zira havariler kesinlikle üst tabaka aristokratlar değillerdi.

Roma idaresindeki Filistin topraklarında okur-yazarlık ve kültür durumu daha da iş karartıcı idi.
Filistin’deki Roma dönemi okur-yazarlık durumu hakkında en kapsamlı araştırma Londra üniversitesi Yahudi araştırmaları bölümü profesörü olan Catherine Hezser tarafından yapılmıştır. Catherine Hezser İsa Mesih zamanında Filistin Yahudilerinin ancak %3’ünün okur-yazar olduklarını gösteriyordu. Ama yine bu okur-yazar insanlar sadece okuyabilen ve belki de isimlerini yazabilen ve kelimeleri kopye edebilen kişilerdi. Bu orandan çok daha azı cümle, paragraf, bölüm ve kitap yazabilirdi. Bunlar yine şehir elitleri olabilirdi. Sorunun büyüklüğü başka bir faktörü göz önünde bulundurursak daha artacaktır.İnciller Aramice değil, Yunanca yazılmıştı. Hem de çok iyi, ağdalı ve edebi bir Yunanca ile! İncil yazarları çok iyi eğitim almış Yunan dili okur-yazarı idiler. Bundan anlaşılacağı üzere nispeten yüksektabaka sosyal gruplardan geliyorlardı ve kesin olan birşey de İncil yazarlarının Filistin dışı bir bölgeden olmalarıydı. Buna kanıt olarak ileride de değineceğimiz İncil yazarlarının ciddi coğrafik hatalarını ve Yahudi kültürüne ait öğelerle ilgili yanılgılarını verebiliriz.

Araştırmacılar Yunan dilindeki bu İncillerin şu şekilde tarihlendirirler. Markos İncili düzeltilmemiş hataları muhteva etmesinden yola çıkarak ilk İncil olup MS.70 yılları civarında, Matta ve Markos’un biraz daha geç dönemde MS.80-85 yılları civarında ve Yuhanna İncil’inin de en son sırada MS.90-95 yıllarında yazılmış olmalıdır. Bu kitapların yazarı İsa Mesih’in yanındaki takipçileri değillerdi. Belki 12 havarinin bile talebeleri değildirler. Bunlar on yıllar boyunca dilden dile dolaşarak şifahi olarak aktarılan İncil kıssalarını duyarak kendi yorumları ile yazıya dökmüş ve en önemlisi İsa Mesih’ten daha geç dönemlerde yaşayan Pavlos ekolünün talebeleri olan Hıristiyanlardır.

İncil yazarlarının şifahi kaynaklar yanında önlerinde hazır bulunan yazılı kaynaklara da sahip oldukları çok büyük ihtimaldir. Luka İncil’ine başlarken daha başka yazılı kaynaklar olduğundan açıkça bahsetmektedir. Onun Luka İncil’inin vahy ile yazdığı gibi bir iddiası yoktur çünkü kendisi de bizzat görgü tanığı değildi. Görgü tanığı olduğunu iddia eden başka kişilerden duyarak ve araştırarak yazmıştır.

 “Sayın Teofilos, birçok kişi aramızda olup bitenlerin tarihçesini yazmaya girişti. Nitekim başlangıçtan beri bu olayların görgü tanığı ve Tanrı sözünün hizmetkârı olanlar bunları bize ilettiler. Ben de bütün bu olayları ta başından özenle araştırmış biri olarak bunları sana sırasıyla yazmayı uygun gördüm. Öyle ki, sana verilen bilgilerin doğruluğunu bilesin.” Luka 1:1-4

Matta’nın kaleminden çıkan birçok İncil kıssasının kaynağı olan Markos İncil’ine erişim imkanı olduğunu düşünmemiz için iki İncil arasında ortak 600 ayetin ortak olması gibi çok iyi nedenlerimiz vardır. Markos ile Luka İncili arasında ise 300 kadar ortak ayet vardır.

Bu yazarların “Q İncili” (Almanca Quelle= Kaynak) denilen yazılı kaynak metine erişimleri olması akla çok yatkındır. Q İncili artık var olmayan ancak İsa Mesih’in bir takım sözleri ve hareketlerini anlatan Yunanca yazılmış bir dökümandır. Matta, Luka ve Yuhanna’nın yazarlarının Markos ve Q İncili hariç başka kaynakları olduğu da bu iç yazarın birbirinde olmayan farklı hikâyeler de içerdiklerinden anlaşılmaktadır.

____________________________________________________________________________

  1. Allen C. Myers, ed. (1987). “Aramaic”. The Eerdmans Bible Dictionary. Grand Rapids, MI: William B. Eerdmans. p. 72
  2.  Klaus Beyer, The Aramaic language (1986: 11).
  3. Beyer 1986: 38–43; Casey 1998: 83–6, 88, 89–93; Eerdmans 1975: 72
  4. Bart D.Ehrman, 2005, Misquoting Jesus
  5. A.g.e.